۲۷ آبان ۱۳۹۶ ساعت: ۱۵:۲۶
خانه > دانش و فناوری > الکترونیک > آشنایی با مقاومت و انواع آن

آشنایی با مقاومت و انواع آن

دنیای اطلاعات: «مقاومت الکتریکی» خاصیتی است که در مقابل عبور جریان الکتریکی از خود مخالفت نشان می دهد. این مخالفت گاهی مانند مقاومت الکتریکی سیم های رابط ، به صورت ناخواسته و مزاحم در مدارهای الکتریکی وجود دارد و گاهی به عنوان عاملی از پیش تعیین شده به صورت یک مصرف کننده در مدارهای الکتریکی قرار می گیرد.

انواع مقاومت ها

به طور کلی مقاومت ها را می توان از نظر مقدار اهمی به دو دسته ثابت و متغیر تقسیم بندی کرد. منظور از مقاومت ثابت مقاومتی است که مقدار آن در اثر حرارت، نور، میدان های مغناطیسی و یا سایر عوامل فیزیکی تغییر نمی کند. در شکل زیر دو نمونه مقاومت ثابت نشان داده شده است.

مقاومت اهمی
دو نمونه مقاومت اهمی (R)

مقاومت متغیر مقاومتی است که می توان مقدار اهم آن را با عواملی مانند تغییر مکان یک اهرم، نور، حرارت و ولتاژ تغییر داد.
در شکل زیر یک نمونه مقاومت متغیر که مقدار آن با تغییر اهرم تغییر می کند را مشاهده می کنید. به این نوع مقاومت پتانسیومتر می گویند.

پتانسیومتر
یک نمونه مقاومت متغییر

رئوستا و پتانسیومتر

رئوستا و پتانسیومتر، هر دو مقاومت متغیر هستند که می توان با جابجا کردن یا چرخاندن یک اهرم مکانیکی، مقدار مقاومت اهمی آن ها را تغییر داد. به مقاومت های متغیررئوستا گفته می شود. از این مقاومت های سیمی بزرگ اصطلاحا در جریان های زیاد استفاده می کنند. در شکل زیر یک نمونه مقاومت متغیر سیمی نشان داده شده است.

مقاومت متغیر سیمی
یک نمونه مقاومت متغیر سیمی و نمادهای آن

در اصطلاح به مقاومت های متغیر کوچک تر، پتانسیومتر می گویند. مقدار مقاومت اهمی این نوع مقاومت های متغیر را می توان با اهرمی که روی آن ها قرار دارد، تغییر داد. مقاومت های متغیر از نظر ابعاد و شکل ظاهری از تنوع نسبتا زیادی برخوردارند و با مقدار مقاومت اهمی مختلف ساخته می شوند.

مقاومت متغیر سه سر دارد که مقاومت اهمی بین دو سر آن همیشه ثابت است و مقاومت اهمی سر سوم و یکی از دو سر دیگر را می توان با تغییر اهرم مکانیکی تغییر داد. ساختمان داخلی یک نمونه مقاومت متغیر در شکل پایین نشان داده شده است. در این شکل مقاومت اهمی بین پایه ۱ و ۳ ثابت و مقاومت بین پایه ۲ و ۱ و یا ۲ و ۳ با تغییر اهرم قابل تغییر است.

مقاومت متغییر
ساختمان داخلی مقاومت متغییر

علامت قرار دادی برای نمایش یک مقاومت متغیر را در شکل زیر ملاحظه می کنید.

علامت مقاومت متغیر
علامت قراردادی مقاومت متغیر

بیشترین کاربرد مقاومت های متغیر در تقسیم ولتاژ است. این روش اتصال در شکل فوق را پتانسیومتر می گویند. پتانسیومتر را برای تغییر حجم صدای یک وسیله ی صوتی به کار می برند. در شکل زیر با تغییر سر وسط مقاومت متغیر، می توان ولتاژ خروجی را از صفر تا یک ولت تغییر داد.

اتصال پتانسیومتر
اتصال مقاومت متغیر به صورت پتانسیومتر

اگر سر وسط پتانسیومتر در وضعیت A قرار داشته باشد، ولتاژ خروجی برابر با یک ولت می شود.

پتانسیومتر A
سر وسط پتانسیومتر در وضعیت A

اگر سر وسط پتانسیومتر در وضعیت B قرار گیرد، ولتاژ خروجی برابر با صفر ولت میشود.

پتانسیومتر B
سر وسط پتانسیومتر در وضعیت B

اگر سر وسط پتانسیومتر بین A و B حرکت کند، ولتاژ خروجی بین صفر تا یک ولت تغییر می کند.

روش دیگر اتصال مقاومت متغیر به مدار، اتصال به صورت رئوستا است. در حالت رئوستایی جریان مدار قابل تنظیم است. در این حالت تنها از دو پایه مقاومت متغیر استفاده می شود.

اتصال مقاومت متغیر به صورت رئوستا
اتصال مقاومت متغیر به صورت رئوستا
هر گاه از یک پایه ثابت و پایه متغیر مقاومت متغیر استفاده شود، در اصطلاح گفته می شود که مقاومت متغیر در حالت رئوستایی قرار گرفته است.

مقاومت وابسته به حرارت «ترمیستور» (Thermistor – Thermally sensitive Resistor)

این مقاومت ها تابع حرارت هستند و تغییرات دما روی مقدار مقاومت آن ها اثر می گذارد.
ترمیستورها در دو نوع:
NTC (Negative Temperature Coefficient)  PTC (Positive Temperature Coefficient) وجود دارند.

– مقاومت حرارتی NTC:

NTC ترمیستوری است که در اثر افزایش دما، مقدار مقاومت آنکاهش می یابد. در شکل ذیل چند نمونه مقاومت NTC و علامت اختصاری آن را مشاهده می کنید.

NTC
چند نمونه از مقاومت های NTC و علامت اختصاری آن

– مقاومت حرارتی PTC:

PTC تریمیستوری است که در اثر افزایش دما، مقدار مقاومت آن افزایش می یابد. در زیر چند نمونه از مقاومت های PTC و علامت اختصاری آن ها را مشاهده می کنید.

PTC
چند نمونه مقاومت های PTC و علامت اختصاری آن

مقاومت وابسته به نور «فتو رزیستور» Photo Resistor

مقدار مقاومت تابع نور LDR وابسته به شدت نور تابیده شده به آن است. هر قدر شدت نور بیشتر شود، مقدار مقاومت فتو رزیستور کاهش می یابد. در شکل زیر شکل ظاهری و علامت اختصاری این مقاومت ها نشان داده شده است.

LDR
تصویر ظاهری و علامت اختصاری مقاومت LDR

مقاومت وابسته به ولتاژ «واریستور» Voltage Dependent Resistor

مقاومت های متغیری هستند که مقدار مقاومت آن ها، در برابر ولتاژهای مختلف ثابت نیست و تغییر می کند. در این مقاومت ها که به VDR معروف هستند، هر قدر ولتاژ داده شده بیشتر شود، مقدار مقاومت کاهش می یابد.

vdr
شکل ظاهری واریستو

توجه: لطفا در صورت کپی حتما منبع مطلب به صورت لینک درج گردد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *